Kinderen

Voor kinderen is het van belang dat ze ook al vroeg hun gebit leren verzorgen. Vanaf 2 jaar zijn ze ook welkom als patiënt in de praktijk. 

 

Wanneer moet je beginnen met fluoridetandpasta?

Zodra de eerste tandjes zijn doorgebroken kan worden begonnen met één keer per dag de tanden te poetsen met fluoridepeutertandpasta. Voor kinderen van twee, drie en vier jaar is het advies twee keer per dag te poetsen met deze tandpasta. Als het kind vijf jaar wordt, is het beter om te poetsen met 'gewone' fluoridetandpasta voor volwassenen.
 

Hoeveel tandpasta mag je gebruiken?

Als kinderen nog moeite hebben met het uitspugen van de tandpasta en deze meestal doorslikken, is het raadzaam de hoeveelheid tandpasta op de borstel te beperken tot een bolletje zo groot als een doperwt (1/2 cm).
 

Kan het kwaad als kinderen de tandpasta doorslikken?

Als kinderen de tandpasta gebruiken die voor hun leeftijd geschikt is, kan het geen kwaad als ze bij het poetsen tandpasta doorslikken.
 

Heeft fluoride bijwerkingen?

Ja, maar die treden alleen op bij een overdosering door inname. Internationaal wordt fluoride in de juiste vorm en de juiste dosering sterk aanbevolen ter preventie van tandcariës. Indien dit advies correct wordt opgevolgd treden er géén bijwerkingen op. Als erg regelmatig teveel fluoride wordt ingeslikt, kunnen witte vlekjes op de tanden van het blijvend gebit ontstaan. Dat kan als storend worden ervaren, maar de tanden worden hierdoor niet zwakker.
 

Op welke manieren is extra fluoride te gebruiken?

Fluoridetabletjes

Door het poetsen met peutertandpasta krijgen de meeste kinderen voldoende fluoride voor een beschermende werking. Sommige kinderen krijgen ondanks het regelmatig gebruik van fluoridetandpasta toch gaatjes. De tandarts of mondhygiënist kan dan adviseren naast het poetsen met fluoridetandpasta ook fluoridetabletjes te gebruiken.
 

Spoelen met fluoride

Soms adviseert de tandarts of orthodontist om tijdelijk met een fluoridevloeistof te spoelen. Dit wordt aanbevolen wanneer iemand extra risico loopt om gaatjes te krijgen, bijvoorbeeld een drager van een beugel. Soms wordt op scholen met fluoride gespoeld. Dat is niet voor alle kinderen nodig, maar het kan ook geen kwaad.
 

Fluoride-basisadvies

0 en 1 jaar: Vanaf het doorbreken van de eerste tandjes: éénmaal per dag poetsen met fluoride-peutertandpasta 2, 3 en 4 jaar: Tweemaal per dag poetsen met fluoride-peutertandpasta. 5 jaar en ouder: Tweemaal per dag poetsen met fluoridetandpasta voor volwassenen. In de handel zijn ook tubes verkrijgbaar waarop staat ´juniortandpasta´. Kijk dan altijd naar de leeftijd die hierbij wordt aangegeven (bijvoorbeeld 5-12 jaar). Als u twijfelt raadpleeg dan uw tandarts of mondhygiënist.
 
Met uw kind naar de tandarts

Naar de tandarts

Wanneer moet mijn kind voor het eerst mee naar de tandarts?

Twee jaar is een prima leeftijd om uw kind voor het eerst mee te nemen naar de tandarts. Dat kan bijvoorbeeld als u zelf voor controlebezoek gaat. Uw kind kan bij het allereerste bezoek wat rondkijken in de praktijk en zien wat de tandarts, mondhygiënist en assistente doen. Bij het volgende bezoek kan de tandarts in de mond van uw kind kijken. U kunt aan de tandarts vragen hoe u uw kind op het eerste bezoek kunt voorbereiden. Een kind vanaf drie jaar kunt u op het tandartsbezoek voorbereiden door daar op een begrijpelijke manier over te vertellen. Er is een aardig prentenboek over dit onderwerp beschikbaar (zie onder aan deze pagina). Vertel uw tandarts bij de controle wat uw kind al weet, bijvoorbeeld over tandenpoetsen. 
 

Hoe vaak moet ik met mijn kind naar de tandarts? 

Twee keer per jaar is meestal voldoende. De tandarts kan u en uw kind begeleiden bij de ontwikkeling van een gezond gebit en uw kind behandelen als dat nodig is.
 

Wat kan ik doen als ik zelf erg tegen tandartsbezoek opzie?

Kinderen zijn gevoelig voor negatieve signalen, zeker voor die van hun ouders. Het is daarom van belang dat u ontspannen bent als u naar de tandarts gaat. Als u zelf behandeld moet worden, kunt u beter uw kind niet meenemen. Dat is voor u en uw kind rustiger. Ziet u zelf erg op tegen tandartsbezoek, dan kunt u uw kind wellicht beter met een andere volwassene naar de tandarts laten gaan. U kunt dit ook eerst overleggen met uw tandarts.
 

Controle en mogelijke behandeling

Wat doet de tandarts bij kleine kinderen?

Een behandeling is op tweejarige leeftijd meestal nog niet nodig. De tandarts kijkt of het gebit in orde is en geeft voornamelijk adviezen en voorlichting. Dit laatste kan ook gebeuren door een mondhygiëniste of door een assistente.
 

Wanneer zal de tandarts het gebit van mijn kind behandelen?

Het meest voorkomende probleem bij het melkgebit zijn gaatjes (ook wel cariës genoemd). Meestal beginnen die in de kiezen. Gaatjes die groter worden kunnen pijn of ontstekingen veroorzaken. Daardoor kunnen op den duur melktanden of -kiezen afbrokkelen en kan er schade ontstaan aan het blijvende gebit. Tussen vier en vijf jaar gaan de melkkiezen dichter tegen elkaar staan. Om dan toch alle gaatjes te kunnen opsporen maakt de tandarts soms een röntgenfoto. De tandarts zal meestal voorkomen dat het gaatje groter wordt. Dat kan hij doen door de cariës te verwijderen en de tand te vullen. Soms is het gaatje zo klein dat de aantasting niet verder gaat, als u zelf het gebit tenminste goed verzorgt. In dat geval kan hij van cariës verwijderen en vullen afzien. De tandarts zal u dan een passend advies geven over voeding en poetsen en eventueel een fluoridebehandeling of een kiezenlak aanbrengen. Als een tand of een kies snel gaat wisselen, doet de tandarts meestal niets. Door een ongeval kan een tand uitvallen of beschadigd worden. Neem in zulke situaties direct contact op met uw tandarts.
 

Hoe kan ik mijn kind voorbereiden op het vullen van een gaatje?

Als de tandarts een gaatje moet vullen, kunt u uw kind voorbereiden door op een rustig moment uit te leggen dat één of meer tanden of kiezen ziek zijn. Vertel dat de tandarts de zieke tand of kies beter maakt. Laat de tandarts zelf aan uw kind vertellen wat er gaat gebeuren. Heeft uw kind vragen over de behandeling, spreek dan af om die samen aan de tandarts voor te leggen. Als u de zaak vooraf mooier voorspiegelt dan die tijdens de behandeling blijkt te zijn, verliest uw kind het vertrouwen in u en de tandarts en zal het in de toekomst meer opzien tegen een behandeling.
 

Het Melkgebit

Wat is de functie van een melkgebit?

Voor de kleine mond van een kind zijn volwassen tanden te groot. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Vanaf het zesde levensjaar breken de eerste kiezen en tanden door van het blijvende gebit.
Een volledig melkgebit bestaat uit twaalf tanden en acht kiezen. Behalve om voedsel af te bijten en te kauwen is het gebit ook belangrijk voor het spreken en slikken. Daarnaast heeft het melkgebit invloed op de ontwikkeling van het gezicht, de kaken en het blijvend gebit.
Wanneer krijgen kinderen hun melktanden en -kiezen en wanneer de blijvende tanden?
De leeftijd waarop kinderen hun melktandjes krijgen verschilt sterk per kind. De eerste melktand breekt doorgaans door tussen zes en negen maanden; de laatste melkkies tussen 24 en 30 maanden.Gewoonlijk breken de tanden door volgens een bepaald patroon (zie tekening). De blijvende tanden krijgt een kind tussen het zesde en twaalfde jaar. Behalve dat het melkgebit wordt vervangen, komen er ook nieuwe kiezen. Achter de laatste melkkies breekt rond het zesde levensjaar een nieuwe, blijvende kies door. 
Daarachter volgt rond het twaalfde jaar nog eens een kies. Het blijvend gebit bestaat dus uit twaalf tanden en tweemaal zoveel kiezen als het melkgebit ofwel zestien kiezen. De verstandskiezen zijn hierbij niet meegerekend. Die breken (vaak) op latere leeftijd door.
 

Heeft het ene kind van nature een slechter gebit dan het andere kind?

Niet iedereen heeft evenveel kans op gaatjes, maar ook een meer kwetsbaar gebit kan door een goede mondhygiëne en een verstandig voedselpatroon gaaf blijven. 
 

Verzorging van het melkgebit

Het kind wisselt vanzelf zijn melkgebit voor het blijvend gebit.
Is het daarom wel nodig om het melkgebit goed te verzorgen?
Ja, het is wel nodig om het melkgebit te verzorgen, want het melkgebit
  • is nodig om te kauwen en te bijten.
  • speelt een grote rol bij de ontwikkeling van het blijvend gebit.
  • beïnvloedt het uiterlijk.
Een gebrekkige verzorging kan leiden tot:
  • het ontstaan van gaatjes en tandvleesontsteking. Dit kan pijn veroorzaken, waardoor uw kind slechter eet, zich niet lekker voelt en moeilijk kan slapen.
  • een slechte start voor de blijvende tanden en kiezen. Als bijvoorbeeld melktanden of -kiezen zijn getrokken, kunnen in het blijvende gebit tanden elkaar verdringen en scheef komen te staan.
  • een lelijk uiterlijk, omdat tanden met gaatjes er onverzorgd kunnen uitzien.

Hoe kan ik het gebit van mijn kind goed poetsen?

Om tandbederf en ontstoken tandvlees te voorkomen is het belangrijk om de tandplak te verwijderen door de tanden van uw kind goed te poetsen.
  • Poets vanaf het moment dat de eerste tanden doorbreken het melkgebit met een peutertandenborstel. Dit kleine borsteltje kan goed bij alle tanden en kiezen komen. Bij kinderen tot twee jaar is het voldoende als u de tanden dagelijks één keer per dag poetst. Bij oudere kinderen is het noodzakelijk de tanden twee keer per dag te poetsen.
  • Gebruik vanaf de doorbraak van de eerste melktandjes fluoridepeutertandpasta. Het gebruik van fluoride helpt gaatjes in tanden en kiezen voorkomen. De hoeveelheid fluoride in fluoridepeutertandpasta is aangepast aan het gebruik door kleine kinderen. In tandpasta voor volwassenen zit meer fluoride. Tandpasta voor volwassenen kan gebruikt worden voor kinderen vanaf vijf jaar.
  • Maak uw kind op speelse wijze met het poetsen vertrouwd. Probeer te voorkomen dat het kind het poetsen vervelend gaat vinden. Beschouw de beginfase als een gewenningsfase. In die periode is de aanwezigheid van fluoride in de mond belangrijker dan overal met de borstel te komen. Mocht uw kind niet willen dat zijn tanden worden gepoetst, kunt u altijd uw tandarts of mondhygiënist raadplegen voor aanvullend advies.
  • Poets ook de puntjes van de nieuwe tanden die aan het doorbreken zijn meteen mee. Dat geldt zowel voor het melkgebit als voor het blijvend gebit. Het glazuur van net doorgebroken tanden en kiezen is nog niet sterk genoeg. Ze zijn dus extra gevoelig voor het krijgen van gaatjes.
  • Stimuleer kinderen vanaf twee jaar om ook zelf hun tanden te poetsen. Daarmee wordt het een gewoonte. Maar poets als ouder de tanden na. Uw kind beschikt namelijk nog niet over voldoende vaardigheden om zelf goed te kunnen poetsen. Dit napoetsen kunt u het beste blijven doen tot uw kind ongeveer tien jaar oud is. Een goede positie voor het napoetsen is achter het kind te gaan staan of te zitten, met het hoofd van het kind richting het licht gedraaid, zodat u goed in de mond van het kind kunt kijken.
  • Poetsen van het kindergebit gaat het meest eenvoudig en efficiënt via de schrobmethode. Hierbij worden korte horizontale overlappende bewegingen gemaakt. Eventueel kunt u een elektrische tandenborstel gebruiken.
  • Ga vanaf twee jaar naar de tandarts.
 

Eten en drinken

Wat is de invloed van eten en drinken op het melkgebit?

  • In vrijwel alles dat we eten of drinken zitten suikers en zetmeelproducten. Die kunnen schadelijk zijn voor het gebit. Dat geldt vooral voor kleverig snoepgoed. Bacteriën zetten suikers in de mond om in zuren. Die zuren tasten het gebit aan. Gelukkig kan het speeksel de aantasting van het gebit tot op zekere hoogte herstellen. Het gebit heeft daar wel de tijd voor nodig. Die tijd is er alleen als we niet te vaak iets eten of drinken. Dit geldt zowel voor het blijvende gebit als voor het melkgebit. Probeer er daarom voor te zorgen dat uw kind niet te vaak iets eet of drinkt. Een algemene richtlijn daarbij is per dag maximaal zeven keer iets te drinken of te eten.
  • Geef uw kind liever hartige dingen dan zoete dingen. Probeer uw kind niet aan zoetigheid te laten wennen. Voeg geen suiker toe aan eten of drinken.
  • Geef de voorkeur aan suikervervangers die in light producten zitten, maar bedenk dat in light dranken zuren zitten. Beperk daarom de consumptie daarvan.

 

Waarom kan mijn kind beter een beker gebruiken in plaats van een flesje?

Sabbelen aan een zuigflesje met bijvoorbeeld vruchtensap, siroop, drinkyoghurt en andere melkproducten kan het gebit aantasten, omdat het gebit langdurig met suikers in aanraking komt. Daardoor is er veel kans op het ontstaan van de zogenaamde zuigflescariës. ’s Nachts kan het speeksel de aantasting van het gebit vrijwel niet herstellen. Daarom is ‘s avonds en ’s nachts een zuigflesje extra schadelijk. Probeer een kind vanaf negen maanden niet meer uit een zuigflesje te laten drinken maar uit een beker.
 

Zijn duimen of het gebruik van een speen schadelijk voor het melkgebit?

Zuigen is een natuurlijke, instinctmatige behoefte van een kind. Meestal levert duimen geen problemen op voor het melkgebit. Pas als de eerste snijtanden van het blijvend gebit gaan doorbreken kan duimen schadelijk zijn. Dan kunnen de boventanden van het blijvende gebit en de kaak van uw kind naar voren worden geduwd. Probeer het duimen af te leren door het kind overdag af te leiden of het iets in handen te geven. Voor het gebruik van de speen geldt hetzelfde als voor het duimen: het levert geen problemen op voor het melkgebit als er vóór het doorbreken van de blijvende snijtanden mee wordt gestopt. Een voordeel van een speen ten opzichte van de duim is dat u de speen kunt weghalen bij het kind. Uw kind stopt een duim sneller en vaker in de mond dan een speen. Een kind kan het gebruik van een speen daarom meestal gemakkelijker afleren dan duimzuigen. Bij problemen kan de tandarts u informeren over methoden hoe u uw kind het duimen kunt afleren. 
 
Bij het Ivoren Kruis/NIGZ is het prentenvoorleesboek Inke Tinke Tandenpret verkrijgbaar om KINDEREN op een speelse manier kennis te laten maken met de tandarts.